به گزارش خبرنگار خبرگزاری حوزه علمیه خراسان، حجتالاسلام صابری تولایی در سلسله نشستهای تحلیلی ـ تبیینی «رهبر» با موضوع «روایت پیروزی جبهه حق علیه باطل» که به همت دفتر خواهران حوزه علمیه خراسان در مدرسه علمیه حضرت رقیه(سلاماللهعلیها) برگزار شد، با تأکید بر اهمیت «تولید روایت» و «روایتگری» در عرصه هدایت افکار عمومی، اظهار کرد: گفتوگوی ما پیرامون موضوعی بسیار مهم، یعنی تولید روایت و روایتگری است. نخستین نکته این است که چرا باید به سمت روایت حرکت کنیم؛ زیرا روایت، مهمترین عنصر در مدیریت و هدایت افکار عمومی است.
وی ادامه داد: افکار عمومی مهمترین سرمایه یک جامعه به شمار میرود و جهتدهی به این سرمایه، از طریق روایت صورت میگیرد. هنگامی که از هدایت افکار عمومی سخن میگوییم، باید به چهار اصل اساسی که در بیانات رهبر معظم انقلاب مورد توجه قرار گرفته است، توجه داشته باشیم.
حجتالاسلام صابری تولایی افزود: نخست اینکه روایت باید امیدآفرین باشد؛ دوم، آرامش روانی در جامعه ایجاد کند؛ سوم، انگیزه حرکت و اقدام را افزایش دهد و چهارم، انسجام اجتماعی را تقویت کند. هر روایتی که این چهار مؤلفه را مخدوش کند، حتی اگر از سوی رئیسجمهور، رئیس مجلس یا نخبگان مطرح شود، روایت جبهه حق نخواهد بود.
وی تصریح کرد: ممکن است این سؤال مطرح شود که چگونه باید نقد و مطالبهگری کرد، بدون آنکه این چهار اصل آسیب ببیند. پاسخ این پرسش را در ادامه بیان خواهم کرد، اما اجمالاً باید دانست که مهمترین سرمایه جامعه، افکار عمومی است و مهمترین ابزار هدایت آن نیز روایت است؛ روایتی که امید، آرامش روانی، انگیزه حرکت و انسجام اجتماعی را تقویت کند.
ضرورت روایت برای تثبیت پیروزیهای میدان
این استاد حوزه با بیان اینکه روایت تنها برای هدایت افکار عمومی نیست، بلکه برای تثبیت پیروزیها نیز ضرورت دارد، گفت: اگر قرار است پیروزیهای بهدستآمده تثبیت شود، ناگزیر به روایتگری هستیم.
وی با اشاره به اینکه عرصه نبرد امروز در پنج میدان جریان دارد، خاطرنشان کرد: ما پنج میدان نبرد داریم؛ میدان نظامی، خدمات عمومی، دیپلماسی، خیابان و رسانه. معتقدم در چهار میدان، پیروزی با جبهه ما بوده است.
حجتالاسلام صابری تولایی درباره میدان نظامی اظهار کرد: زمانی که از پیروزی در میدان نظامی سخن میگوییم، باید توجه داشت که آمریکا، رژیم صهیونیستی، ۳۲ کشور عضو ناتو و حدود ۱۰ کشور منطقه، در مجموع نزدیک به ۵۰ کشور، از نظر نظامی علیه جمهوری اسلامی ایران وارد میدان شدند. این کشورها از پیشرفتهترین تجهیزات نظامی برخوردار بودند؛ تجهیزاتی که حتی تصور آن برای بسیاری از ما دشوار است.
وی افزود: برای نمونه، ناوهای آبراهام لینکلن و جرالد فورد با امکانات گسترده، هزاران نیروی انسانی، هواپیماهای پیشرفتهای همچون اف-۳۵ و اف-۱۸ و تجهیزات گسترده نظامی، بخشی از این توان نظامی بودند. هدف آنان تصرف سرزمینی کشور بود، اما با وجود گذشت نزدیک به یک سال از جنگ دوازدهروزه، حتی یک وجب از خاک کشور به تصرف آنان درنیامد. بنابراین، در میدان نظامی، پیروزی مطلق از آن جمهوری اسلامی ایران بود.
وی سپس به میدان خدمات عمومی پرداخت و گفت: کشوری که درگیر جنگ میشود، معمولاً با قطع آب، برق، گاز، کمبود سوخت، صفهای طولانی و مشکلات معیشتی مواجه میشود. نمونههای آن را در برخی کشورهای منطقه یا سایر کشورها میتوان مشاهده کرد، اما در کشوری با وسعت یک میلیون و ۶۴۸ هزار کیلومتر مربع و جمعیتی نزدیک به ۹۰ میلیون نفر، با وجود حملات دشمن به برخی زیرساختها، شاهد صفهای بنزین، قطعی گسترده آب، برق و گاز یا قحطی کالاهای اساسی نبودیم.
وی ادامه داد: در ایام پرمصرفی همچون ماه مبارک رمضان و ایام عید نیز مردم با کمبود کالاهای اساسی، میوه، روغن، برنج و سایر اقلام مورد نیاز مواجه نشدند. البته درباره برخی کاستیها و واقعیتها بعداً سخن خواهم گفت، اما در مجموع دشمن نتوانست در حوزه خدمات عمومی بحران ایجاد کند.
این استاد حوزه در ادامه با اشاره به میدان اجتماعی و خیابان بیان کرد: در حوزه امنیت اجتماعی نیز طی ماههای گذشته، با وجود تلاش مستمر دشمن برای پشتیبانی از جریانهای آشوبطلب، حتی یک مورد اغتشاش و ناامنی فراگیر در کشور شکل نگرفت.
وی افزود: در شهری مانند مشهد که در گذشته تجربه آشوبها را پشت سر گذاشته بود، در این مدت شاهد هیچگونه ناامنی نبودیم. تا ساعتهای پایانی شب، خانوادهها، بانوان، طلاب و مردم با امنیت در سطح شهر حضور داشتند و هیچگونه تعرض و بیاحترامی نسبت به آنان مشاهده نشد. تمام جریانهای وابسته به استکبار، منافقین و سلطنتطلبان نیز عملاً به انزوا کشیده شدند و هیچ ظهور و بروز مؤثری در عرصه اجتماعی نداشتند. از این جهت نیز پیروزی در میدان اجتماعی و خیابان، از آن جبهه انقلاب بود.
حجتالاسلام صابری تولایی درباره میدان دیپلماسی نیز گفت: در این عرصه، پیروزی را مطلق نمیدانم، بلکه آن را نسبی ارزیابی میکنم. در سه میدان نظامی، خدمات عمومی و اجتماعی، دشمن در تحقق اهداف خود ناکام ماند؛ نه توانست کشور را تجزیه کند، نه تغییری در نقشه جغرافیایی ایران ایجاد کند و نه نظام جمهوری اسلامی را براندازی کند.
وی ادامه داد: در عرصه دیپلماسی نیز امروز جمهوری اسلامی ایران از موضع برتر برخوردار است و در مواردی حتی برای آمریکا شرط تعیین میکند. با این حال، نمیتوان ادعا کرد که همه اهداف و شروط جمهوری اسلامی به طور کامل محقق شده است؛ چراکه بخشی از این مسئله به ضعف تیم دیپلماسی و بخشی نیز به شرایط حاکم بر فضای بینالمللی بازمیگردد.
وی با جمعبندی این بخش از سخنان خود تأکید کرد: روایت برای هدایت افکار عمومی، تثبیت دستاوردها و پیروزیها و نیز مقابله با روایتهای جعلی دشمن ضروری است.
حجتالاسلام صابری تولایی اظهار کرد: امروز با وجود آنکه در چهار میدان به پیروزی رسیدهایم، اگر از بسیاری از مردم سؤال کنید، تصور آنان این است که شکست خوردهایم. دلیل این مسئله آن است که در میدان پنجم، یعنی رسانه، عملکرد موفقی نداشتهایم.
وی افزود: رسانه باید روایت آن چهار میدان را به جامعه منتقل کند، اما در این عرصه موفق نبودهایم. اگر از مردم درباره شرایط کشور سؤال شود، نوع ادبیات، مطالبهگری و تحلیل آنان نشان میدهد که گویی شکست را در همه عرصهها پذیرفتهاند؛ در حالی که واقعیت چنین نیست.
این استاد حوزه با اشاره به ضرورت مقابله با جنگ روایتها گفت: یکی دیگر از دلایل نیاز به روایت، غلبه بر روایتهای جعلی دشمن است. در جنگ روایتها، اگر ما روایت تولید نکنیم، روایت طرف مقابل در ذهن جامعه تثبیت خواهد شد.
وی ادامه داد: امروز طرف مقابل بهصورت مستمر از طریق توییتها، اخبار و روایتهای ساختگی، افکار عمومی را هدف قرار میدهد. اگر ما نه قدرت پدافند رسانهای برای دفع این روایتها داشته باشیم و نه آفند رسانهای برای ارائه روایت صحیح خود، طبیعی است که در چنین فضایی، افکار عمومی تحت تأثیر روایتهای دشمن قرار گیرد و قربانی جنگ روایتها شود.
حجتالاسلام صابری تولایی در ادامه با بیان اینکه در جنگ روایتها، پیروز میدان کسی است که بتواند سریعتر، دقیقتر و بهصورت مستمر روایت تولید کند، اظهار کرد: یکی دیگر از مباحث مهم، پیشینه روایتگری است؛ اینکه روایت از کجا آغاز شده و نخستین روایتگر چه کسی بوده است.
وی افزود: فرصت پرداختن به همه ابعاد این موضوع وجود ندارد، اما بهصورت فهرستوار به برخی نمونهها اشاره میکنم. نخستین روایتگر حقیقی، خداوند متعال است. خداوند در قرآن کریم میفرماید: «وَکُلًّا نَقُصُّ عَلَیْکَ مِنْ أَنْبَاءِ الرُّسُلِ...»؛ یعنی ای پیامبر، ما برای تو روایت پیامبران گذشته را نقل میکنیم.
این استاد حوزه با تأکید بر تفاوت روایت با خبر و اطلاعرسانی گفت: روایت، خبر نیست؛ اطلاعرسانی صرف هم نیست. روایت دارای ویژگیها، اصول و تعریفی مشخص است و اگر بنا باشد از این جلسه با دست پر خارج شویم، باید بتوانیم متناسب با ظرفیت رسانههای شخصی خود، روایت تولید کنیم.
وی ادامه داد: خداوند روایت حضرت موسی، حضرت عیسی، حضرت ابراهیم، حضرت یوسف و دیگر پیامبران را برای پیامبر اکرم(صلیاللهعلیهوآله) نقل میکند؛ زیرا روایت، آرامش روانی ایجاد میکند. همچنین روایت خلقت انسان، مراحل تربیت انسان و داستان زندگی انبیا در قرآن، همگی با هدف هدایت و تربیت مخاطب بیان شدهاند.
حجتالاسلام صابری تولایی با اشاره به داستان حضرت یوسف(علیهالسلام) اظهار کرد: قرآن همه ابعاد زندگی حضرت یوسف را نقل نکرده، بلکه روایتی از زندگی ایشان را با تمرکز بر دو محور «عفت» و «مدیریت» ارائه کرده است. البته میشد روایتهای دیگری نیز از زندگی حضرت یوسف(علیهالسلام) تولید شود، اما خداوند این دو محور را به زیباترین شکل برجسته کرده است.
وی خاطرنشان کرد: به همین دلیل، قرآن صرفاً گزارش تاریخی یا خبر نیست و تنها موعظه نیز به شمار نمیآید؛ بلکه روایت است. جذابترین قالب برای ارائه محتوا و مدیریت افکار عمومی، روایت است، نه خبر.
این استاد حوزه برای تبیین تفاوت خبر و روایت، به نحوه پوشش اخبار رسانهها اشاره کرد و گفت: فرض کنید سخنان رهبر معظم انقلاب در بخشهای مختلف خبری ساعت ۱۴، ۲۰:۳۰ و ۲۱ پخش میشود؛ در همه این بخشها تنها گفته میشود که معظمله به چه محورهایی اشاره کردند و طبیعتاً مخاطب با تکرار همان خبر، مطلب تازهای دریافت نمیکند.
وی افزود: اما زمانی که یک خبرنگار از پیش از آغاز مراسم، با حاضران گفتوگو میکند، احساسات آنان را جویا میشود، فضای جلسه را به تصویر میکشد، برداشت مخاطبان را پس از پایان سخنرانی منعکس میکند و مجموعهای از اتفاقات را در قالب یک داستان کنار هم قرار میدهد، در واقع روایت تولید کرده است و همین روایت، جذابتر و اثرگذارتر از خبر صرف خواهد بود.
حجتالاسلام صابری تولایی در ادامه با اشاره به آغاز جنگ روایتها در تاریخ خلقت انسان بیان کرد: خداوند برای حضرت آدم(علیهالسلام) روایتی از بهشت و حدود الهی ارائه میکند و میفرماید از این نعمتها بهرهمند شوید، اما به این درخت نزدیک نشوید. بلافاصله شیطان وارد میدان میشود و در تقابل با روایت الهی، روایت جعلی خود را تولید میکند و وعده جاودانگی و خلود در بهشت را میدهد. بنابراین، از همان آغاز خلقت انسان، جنگ روایتها شکل گرفته است.
وی سپس با اشاره به تاریخ اهلبیت(علیهمالسلام) اظهار کرد: در تاریخ نیز روایتگران بزرگی داشتهایم که سه نمونه مهم آن، روایت غدیر، روایت امیرالمؤمنین(علیهالسلام) و روایت امام حسین(علیهالسلام) است.
وی درباره واقعه غدیر گفت: پیامبر اکرم(صلیاللهعلیهوآله) در غدیر، روایتی از ساختار سیاسی اسلام ارائه کردند، اما بلافاصله جریان تحریف، روایت دیگری ساخت و معنای «مَنْ کُنْتُ مَوْلَاهُ فَعَلِیٌّ مَوْلَاهُ» را از ولایت و زعامت به دوستی و رفاقت تقلیل داد. در ادامه نیز خطبه فدکیه حضرت زهرا(سلاماللهعلیها) در حقیقت تلاشی برای تثبیت روایت نبوی و تکذیب روایت دشمن بود؛ خطبهای که بر ولایت و نه صرفاً رفاقت امیرالمؤمنین(علیهالسلام) تأکید داشت.
این استاد حوزه ادامه داد: پیامبر اکرم(صلیاللهعلیهوآله) بارها و در موقعیتهای مختلف، امیرالمؤمنین(علیهالسلام) را با ویژگیهایی همچون شجاعترین، زاهدترین و عابدترین انسان معرفی کردند و درباره شخصیت ایشان روایتهای متعددی ساختند، اما پس از رحلت پیامبر، جنگ روایتها آغاز شد و شخصیت امیرالمؤمنین(علیهالسلام) تحریف شد.
وی تصریح کرد: شهادت امیرالمؤمنین(علیهالسلام) محصول پیروزی دشمن در جنگ رسانهای بود؛ زیرا از این سو، رسانهای که روایت صحیحی از عصمت، شجاعت، امامت، مشروعیت و زعامت حضرت علی(علیهالسلام) را به جامعه منتقل کند، وجود نداشت. از همین رو، خطبه شقشقیه امیرالمؤمنین(علیهالسلام) را نیز باید تلاشی برای تثبیت جایگاه ولایت و پاسخ به جنگ روایتها دانست.
حجتالاسلام صابری تولایی با اشاره به نهضت عاشورا گفت: درباره امام حسین(علیهالسلام) نیز پیام اصلی، حفظ دین و اصلاح امت بود، اما در جنگ روایتها، عبیدالله بن زیاد و دستگاه تبلیغاتی اموی، امام حسین(علیهالسلام) را فردی معرفی کردند که قصد برهم زدن وحدت جامعه اسلامی را دارد و همین روایت تحریفشده، زمینه همراهی مردم با جنایت کربلا را فراهم کرد.
وی افزود: پس از عاشورا، دو اقدام بزرگ برای تغییر این روایت توسط حضرت زینب(سلاماللهعلیها) و امام سجاد(علیهالسلام) انجام شد.
وی ادامه داد: حکومت اموی طی ۲۵ سال با بهرهگیری از روایتهای جعلی، نسبت به امیرالمؤمنین(علیهالسلام) در جامعه بغض و نفرت ایجاد کرده بود، اما حضرت زینب(سلاماللهعلیها) و امام سجاد(علیهالسلام) توانستند این فضای سنگین را در مدت کوتاهی به اشک و همدردی با اهلبیت(علیهمالسلام) تبدیل کنند. این تحول، جز با قدرت روایتگری معصوم امکانپذیر نبود.
حجتالاسلام صابری تولایی خاطرنشان کرد: فشار افکار عمومی که در نتیجه روایتگری حضرت زینب(سلاماللهعلیها) و امام سجاد(علیهالسلام) ایجاد شد، حکومت یزید را ناچار به عقبنشینی کرد؛ تا جایی که یزید، ابن زیاد را لعن کرد، تلاش کرد خود را از جنایت کربلا تبرئه کند و حتی سه روز عزای عمومی در شام برپا شد.
وی با اشاره به محتوای کتاب «وارثان فتح؛ از کربلا تا قلهها» اظهار کرد: در این اثر، نهضت امام حسین(علیهالسلام) و انقلاب اسلامی از منظر روایتگری مورد بررسی تطبیقی قرار گرفته و در بخش پایانی نیز به رسانه دشمن، رسانه الهی، نقش سلبریتیها در تولید روایت و هفت خطبه مهم تاریخ اسلام بهعنوان نمونههای برجسته روایتسازی پرداخته شده است.
وی با جمعبندی این بخش از سخنان خود گفت: پیشینه روایتگری از خداوند آغاز میشود، سپس در تقابل با آن، شیطان نخستین روایت جعلی را تولید میکند و در تاریخ اهلبیت(علیهمالسلام) نیز روایت غدیر، روایت امیرالمؤمنین(علیهالسلام) و روایت امام حسین(علیهالسلام)، از مهمترین نمونههای جنگ روایتها به شمار میروند.
حجتالاسلام صابری تولایی در ادامه به اصول حاکم بر تولید روایت اشاره کرد و گفت: اگر قرار است در جبهه حق روایت تولید کنیم، نخستین اصل آن است که روایت باید مستند به منابع معتبر و موثق باشد. ما مجاز نیستیم برای اثبات حقانیت، از دروغ استفاده کنیم.
وی تأکید کرد: برای بیان مظلومیت حضرت اباعبدالله الحسین(علیهالسلام) نمیتوان دروغ گفت، روضه غیرمستند خواند یا دست به غلو زد. همچنین برای روایت شجاعت حضرت عباس(علیهالسلام) نیز هیچگاه مجاز نیستیم مطالب غیرواقعی و ساختگی را نقل کنیم؛ زیرا روایت در جبهه حق، باید بر حقیقت و منابع معتبر استوار باشد.
وی افزود: همین اصل درباره مسائل روز نیز صادق است. متأسفانه در جریان جنگ اخیر، برخی نیروهای انقلابی و حزباللهی نیز گاهی بر اساس اخبار نادرست روایتسازی کردند، در حالی که تأکید ما این است که روایت باید مستند به منابع معتبر باشد.
این استاد حوزه با اشاره به نمونهای از این مسئله گفت: زمانی که رئیسجمهور آمریکا در توییتی ادعا کرد ایران مجبور خواهد شد از آمریکا یونجه و سویا خریداری کند، برخی کانالهای داخلی و حتی نیروهای انقلابی، بدون بررسی صحت ماجرا، این ادعا را مبنای روایت خود قرار دادند و بر اساس آن تحلیل و قضاوت کردند.
وی تصریح کرد: در چنین مواردی نخستین وظیفه، تکذیب اصل خبر دروغ است، نه پرداختن به حاشیههای آن. اگر اساس این ادعا در تفاهمنامهها وجود ندارد، باید همان ابتدا اصل روایت جعلی رد شود، نه اینکه درباره کیفیت یا قیمت کالاها بحث شود؛ زیرا این شیوه، عملاً به روایت دروغ دشمن اعتبار میبخشد.
حجتالاسلام صابری تولایی ادامه داد: تفاوت جدی میان «تکذیب» و «توجیه» وجود دارد. اگر روایت دشمن دروغ است، باید اصل آن تکذیب شود، نه اینکه با تحلیل و توجیه، ناخواسته آن روایت تقویت شود. گاهی مشاهده میشود برخی افراد، بهجای رد کردن اصل ادعای دشمن، درباره جزئیات آن سخن میگویند و همین مسئله موجب تثبیت روایت جعلی در ذهن مخاطب میشود.
وی دومین اصل روایتگری را جامعنگری دانست و گفت: روایت نباید تقطیعی باشد، بلکه باید همه ابعاد یک مسئله را در کنار هم ببیند. درباره جنگ نیز نمیتوان تنها یک بخش از واقعیت را برجسته کرد و سایر میدانها را نادیده گرفت.
وی افزود: در ابتدای بحث عرض کردم که ما پنج میدان نبرد داریم؛ در سه میدان پیروزی مطلق، در یک میدان پیروزی نسبی و در یک میدان نیز همچنان درگیر نبرد هستیم. اگر این تصویر بهصورت جامع برای مخاطب ترسیم شود، نتیجه آن امید، آرامش روانی و احساس عزت خواهد بود، اما اگر تنها یک بخش از ماجرا انتخاب و روایت شود، نتیجهای جز اضطراب و ناامیدی نخواهد داشت.
این استاد حوزه با اشاره به فضای رسانهای کشور اظهار کرد: گاهی افراد تنها چند ثانیه از یک سخنرانی یا مصاحبه را منتشر میکنند و همان بخش تقطیعشده، مبنای تحلیل قرار میگیرد؛ در حالی که اگر کل سخنرانی یا برنامه مشاهده شود، روشن میشود که برداشت منتشرشده، با مقصود اصلی گوینده تفاوت دارد.
وی ادامه داد: روایت تقطیعی، مخاطب را دچار خطا میکند. بسیاری از نگرانیهایی که امروز در فضای مجازی ایجاد میشود، ناشی از همین تقطیع سخنان و خارج کردن مطالب از بستر اصلی خود است.
حجتالاسلام صابری تولایی سومین اصل روایت را «قصهمحور بودن» دانست و گفت: روایت باید در قالب قصه ارائه شود. قرآن کریم نیز از تعبیر «نَحْنُ نَقُصُّ عَلَیْکَ أَحْسَنَ الْقَصَصِ» استفاده کرده است. به تعبیر آیتالله جوادی آملی، مقصود از این آیه آن نیست که حضرت یوسف(علیهالسلام) بهترین قصه قرآن است، بلکه خداوند میفرماید بهترین شیوه قصهگویی و روایتپردازی را ارائه میکند؛ روایتی که هدفمند، منسجم، بدون حاشیه و اثرگذار است.
وی افزود: امروز نیز دشمن دقیقاً از همین شیوه استفاده میکند. برای مثال، رئیسجمهور آمریکا در توییتهای خود صرفاً یک خبر منتشر نمیکند، بلکه با طراحی یک سناریو و روایت، فضایی احساسی برای مخاطب میسازد و او را درگیر داستانی میکند که واقعیت خارجی ندارد، اما اثر روانی خود را بر افکار عمومی میگذارد.
این استاد حوزه چهارمین اصل روایتگری را «داشتن محور مشخص» عنوان کرد و گفت: هر روایت باید معلوم کند که قرار است چه احساس، پیام یا مفهومی را منتقل کند؛ آیا محور آن عزت است، یا پیروزی، یا خدمت، یا مقاومت؟ روایت بدون محور، اثرگذاری لازم را نخواهد داشت.
وی پنجمین اصل را «واقعبینی» دانست و اظهار کرد: روایت نباید از واقعیت فاصله بگیرد. برای نمونه، وقتی از موفقیت در حوزه خدمات عمومی سخن میگوییم، باید بپذیریم که مدیریت کشور در شرایط جنگ، بر عهده دولتی است که با گفتمان اصلاحطلبی روی کار آمده و با وجود همه محدودیتها، توانسته است کشور را در ایام حساس ماه رمضان و عید، بدون بحران جدی در تأمین کالاهای اساسی اداره کند.
این استاد حوزه با اشاره به جایگاه رهبر معظم انقلاب در مدیریت شرایط کشور گفت: باید شرایط واقعی کشور، ساختار حقوقی نظام و وضعیت موجود را در تحلیلها لحاظ کرد. در چنین فضایی، رهبر معظم انقلاب بر اساس مصالح کشور، قوانین و شرایط موجود تصمیمگیری میکنند و نباید این تدبیر را به ضعف یا اجبار تعبیر کرد.
وی تصریح کرد: متأسفانه گاهی برخی روایتها، ناخواسته تصویری از ضعف رهبری ارائه میکنند و چنین القا میشود که معظمله تحت فشار تصمیم گرفتهاند، در حالی که این نوع روایت، در حقیقت تضعیف جایگاه رهبری است.
حجتالاسلام صابری تولایی افزود: اگر رهبر معظم انقلاب درباره موضوعی اجازه یا تصمیمی اعلام میکنند، باید همان تصمیم را در چارچوب تدبیر حکیمانه ایشان تحلیل و روایت کرد، نه اینکه با برداشتهای شخصی، تصویری از ضعف، انفعال یا ناتوانی نظام ارائه داد.
این استاد حوزه ادامه داد: گاهی بخشی از یک مصاحبه یا سخن، بدون توجه به مخاطب و فضای بیان آن منتشر میشود و سپس همان بخش، مبنای هجمه قرار میگیرد؛ در حالی که باید مخاطب، هدف و چارچوب سخنان را نیز در نظر گرفت.
وی تأکید کرد: روایت صحیح، روایتی است که هم بر واقعیت استوار باشد و هم بتواند احساس صحیح در مخاطب ایجاد کند؛ زیرا روایت، علاوه بر انتقال اطلاعات، وظیفه مدیریت احساس و جهتدهی به افکار عمومی را نیز بر عهده دارد.
حجتالاسلام صابری تولایی در ادامه با بیان اینکه روایت باید بتواند در مخاطب «حس» ایجاد کند، اظهار کرد: روایت صرفاً انتقال اطلاعات نیست، بلکه باید احساس متناسب با واقعیت را در مخاطب شکل دهد.
وی افزود: برخی کشورها ساختار سیاسی خود را بر محور یک فرد بنا کردهاند و طبیعی است که حذف آن فرد، به معنای فروپاشی نظام سیاسی آنان باشد؛ اما جمهوری اسلامی ایران بر پایه نظام ولایت و یک ساختار مستحکم شکل گرفته است و با شهادت یک فرد، مسیر انقلاب متوقف نمیشود. همانگونه که با شهادت امام حسین(علیهالسلام)، دین از بین نرفت و مسیر امامت ادامه یافت، در نظام اسلامی نیز این حرکت استمرار خواهد داشت.
این استاد حوزه درباره اصول روایتگری گفت: روایت باید مستند به منابع معتبر، جامع و به دور از تقطیع، قصهمحور، دارای محور مشخص، واقعبینانه و در نهایت حسآفرین باشد.
وی سپس به محورهای اصلی تولید روایت اشاره کرد و اظهار داشت: یکی از مهمترین محورها، روایت عشق و محبت است؛ عشق مردم به رهبر معظم انقلاب، شهدا، پرچم جمهوری اسلامی، خاک ایران و نیروهای مسلح باید بهدرستی روایت شود.
حجتالاسلام صابری تولایی افزود: در جریان جنگ اخیر، شاهد شکلگیری جلوههای کمنظیری از همبستگی ملی بودیم. افرادی که تا پیش از این نگاه متفاوتی داشتند، نسبت به رهبر معظم انقلاب، پرچم ایران و نیروهای مسلح ابراز علاقه کردند و این تحول باید روایت میشد.
وی ادامه داد: در مدت کوتاهی، میزان استفاده از پرچم جمهوری اسلامی در کشور به شکل چشمگیری افزایش یافت و بسیاری از خانوادهها که پیش از آن هرگز پرچم ایران را بر سردر خانه یا خودروهای خود نصب نکرده بودند، با افتخار این کار را انجام دادند؛ اما این سرمایه اجتماعی بهدرستی روایت نشد.
این استاد حوزه، روایت غربت و مظلومیت ایران را از دیگر محورهای ضروری روایتگری دانست و گفت: جمهوری اسلامی در اوج تحریمها و فشارهای بینالمللی، بدون اتکا به قدرتهای بزرگ و حتی بدون درخواست حضور مستقیم جبهه مقاومت، در برابر ائتلاف گسترده دشمنان ایستاد و این مظلومیت همراه با اقتدار، آنگونه که باید برای افکار عمومی تبیین نشد.
وی افزود: رهبر معظم انقلاب فرمودند «ما مظلومیم، اما مقتدریم». کشوری که در برابر دهها کشور ایستادگی میکند و آنان را عقب میراند، باید این عزت و اقتدار را برای نسل جوان روایت کند تا احساس افتخار، امید و اعتماد در جامعه تقویت شود.
حجتالاسلام صابری تولایی با اشاره به برخی روایتهای مغفولمانده اظهار کرد: روایت خدمت، روایت شجاعت مسئولان، روایت حکمت در تصمیمگیریها و روایت صراحت رهبر معظم انقلاب، از جمله روایتهایی است که کمتر مورد توجه قرار گرفته است.
وی ادامه داد: باید برای مردم تبیین شود که تصمیمهای رهبر معظم انقلاب درباره حضور یا عدم حضور در برخی مراسم، بر اساس حکمت و ملاحظات مدیریتی اتخاذ میشود و ایشان در دشوارترین شرایط نیز با مدیریت مستمر کشور، امور مختلف را دنبال میکنند.
این استاد حوزه خاطرنشان کرد: رهبر معظم انقلاب با صراحت، دیدگاههای خود را با مردم و مسئولان در میان میگذارند، خطوط قرمز را شفاف بیان میکنند و همزمان مردم و مسئولان را در کنار یکدیگر برای تحقق اهداف انقلاب به میدان میآورند.
وی روایت ذلت دشمن را از دیگر محورهای مهم دانست و گفت: دشمن با هدف ضربه زدن به جمهوری اسلامی وارد میدان شد، اما امروز به اقداماتی جزئی افتخار میکند؛ در حالی که بسیاری از اندیشمندان، تحلیلگران و حتی رسانههای غربی، عملکرد آمریکا و رژیم صهیونیستی را مورد تمسخر و انتقاد قرار دادهاند. این ذلت دشمن نیز باید روایت شود.
حجتالاسلام صابری تولایی افزود: طی دو دهه گذشته تلاش فراوانی برای عادیسازی رابطه با آمریکا و معرفی این کشور بهعنوان منجی ایران صورت گرفت، اما جنگ اخیر موجب شد حتی برخی چهرههای فرهنگی، هنری و مذهبی که پیشتر مواضع متفاوتی داشتند، آشکارا در دفاع از ایران، انقلاب و رهبر معظم انقلاب موضع بگیرند و این سرمایه اجتماعی نیز باید بهدرستی روایت شود.
وی با اشاره به نمونههایی از این تغییر رویکردها اظهار کرد: حمایت برخی شخصیتهای فرهنگی، مذهبی و حتی افرادی که پیشتر منتقد جمهوری اسلامی بودند، از ایران و رهبر معظم انقلاب، نشاندهنده تقویت سرمایه اجتماعی نظام است؛ اما متأسفانه این تحولات نیز کمتر در فضای رسانهای بازتاب یافته است.
این استاد حوزه، روایت حماقت و رذالت دشمن را نیز ضروری دانست و گفت: دشمن با همه امکانات و محاسبات خود وارد میدان شد، اما در تحقق اهدافش ناکام ماند. یا باید پذیرفت که محاسبات آنان نادرست بوده است، یا اینکه نصرت الهی شامل حال ملت ایران شده است؛ در هر دو صورت، این واقعیت باید برای افکار عمومی تبیین شود.
وی همچنین با اشاره به تجربه غزه اظهار کرد: مردم غزه با وجود امکانات محدود، از طریق رسانههای شخصی و روایتگری مستمر، افکار عمومی جهان را تحت تأثیر قرار دادند؛ اما ما با وجود ظرفیتهای گسترده رسانهای، گاهی به جای روایت عزت جمهوری اسلامی، درگیر اختلافات داخلی میشویم.
حجتالاسلام صابری تولایی چهار مسئله مهم روز را از منظر روایتگری مورد بررسی قرار داد و گفت: نخستین مسئله، مطالبه انتقام و خونخواهی است. در این زمینه دو نوع روایت وجود دارد؛ یک روایت، مسئولان را به بیغیرتی و مردم را به بیتفاوتی متهم میکند و نتیجه آن، ایجاد ناامیدی و شکاف اجتماعی است.
وی افزود: در مقابل، روایت صحیح آن است که انتقام را در چارچوب حکمت، گستره و شیوه صحیح آن تحلیل کنیم. انتقام صرفاً به معنای کشتن چند نفر نیست، بلکه تحقق آرمانها و اهداف رهبر شهید، افزایش اقتدار جمهوری اسلامی و استمرار مسیر انقلاب نیز بخشی از انتقام واقعی است.
این استاد حوزه دومین مسئله را حوزه فرهنگ و حجاب دانست و اظهار کرد: در این زمینه نیز دو نوع روایت وجود دارد؛ یک روایت، صرفاً بر گسترش ناهنجاریها، بازگشت به دوران پهلوی و ناامیدی تأکید میکند، اما روایت دیگر، جنگ اخیر را فرصتی برای افزایش سرمایه اجتماعی، گفتوگو، هدایت و جذب اقشار مختلف جامعه میداند.
وی ادامه داد: حضور افرادی با سلایق و پوششهای مختلف در تجمعهای مردمی، فرصت ارزشمندی برای گفتوگو و تبیین منطقی مسئله حجاب ایجاد کرد و نباید این ظرفیت را با برخوردهای نادرست از بین برد.
حجتالاسلام صابری تولایی سومین مسئله را اقدامات دیپلماتیک دانست و گفت: درباره عملکرد دستگاه دیپلماسی نیز نباید صرفاً روایت خیانت، بیغیرتی یا تقابل با ولایت تولید شود، بلکه باید ضمن مطالبهگری، روایت عزت، غیرت، حفظ منافع ملی و حرکت در چارچوب منویات رهبر معظم انقلاب نیز مورد توجه قرار گیرد.
وی چهارمین مسئله را حوزه معیشت عنوان کرد و افزود: در این حوزه نیز اگر تنها بر گرانیها، مشکلات اقتصادی و سوءظنها تمرکز شود، نتیجه آن ناامیدی و بیاعتمادی خواهد بود؛ در حالی که روایت صحیح، ضمن بیان مشکلات، باید نقش مردم، ظرفیتهای کشور و راهحلها را نیز منعکس کند.
این استاد حوزه تأکید کرد: افکار عمومی مهمترین سرمایه کشور است و هدایت این سرمایه، تنها از مسیر روایت صحیح امکانپذیر خواهد بود؛ روایتی که با اصول ششگانه روایتگری و چهار شاخص مورد تأکید رهبر معظم انقلاب، یعنی امیدآفرینی، آرامش روانی، ایجاد انگیزه حرکت و تقویت انسجام اجتماعی، منطبق باشد.
وی همچنین با اشاره به برخی تحرکات اخیر در حوزه مطالبهگری درباره عفاف و حجاب، ضمن بیان سابقه این جریانها، بر ضرورت هوشیاری نسبت به شیوه مدیریت و هدایت برخی تجمعات تأکید کرد و گفت: رهبر معظم انقلاب بارها بر حفظ انسجام ملی تأکید کردهاند و همه جریانهای انقلابی باید مطالبات خود را به گونهای دنبال کنند که به وحدت و همبستگی جامعه آسیب وارد نشود.
حجتالاسلام صابری تولایی در پایان با آرزوی توفیق برای حاضران اظهار کرد: امیدواریم خداوند متعال به همه ما قدرت تشخیص حق از باطل و بصیرت لازم را عنایت فرماید تا در شرایط پیچیده و فضای غبارآلود امروز، بتوانیم مسیر صحیح را تشخیص داده، بر مدار ولایت حرکت کنیم و وظایف خود را به درستی انجام دهیم.
